VAD-studiedag | 2026

Van jong tot oud: uitdagingen en kansen doorheen de levensloop

Tijdens deze studiedag brengen we professionals uit de alcohol- en drughulpverlening en het preventiewerk samen.  We bekijken hoe middelen- of schermgebruik een impact kunnen hebben in de verschillende levensfasen, en welke uitdagingen en kansen zich daarbij aandienen.

Programma: Onder voorbehoud van wijzigingen.

• De eerste duizend dagen – ingrijpende jeugdervaringen en verslaving: van theorie naar praktijk: Ingrijpende kinder- en jeugdervaringen vormen een belangrijke risicofactor voor welzijn, (hersen)ontwikkeling en gedrag. Vooral de eerste duizend dagen van het leven – vanaf de conceptie – zijn van cruciaal belang voor een gezonde ontwikkeling. Ervaringen tijdens deze periode kunnen een blijvende invloed hebben op de psychische en lichamelijke gezondheid op latere leeftijd. In deze sessie verkennen we hoe ingrijpende kinder- en jeugdervaringen kunnen doorwerken in alcohol- en ander druggebruik en welke mechanismen hierbij een rol spelen. We slaan daarbij expliciet de brug tussen theorie en praktijk: hoe herkennen we de impact van vroege ervaringen in het werken met mensen met een verslavingsproblematiek? Hoe kunnen we bijdragen aan herstel? En welke beschermende factoren kunnen hierbij een rol spelen? | Spreker: Maud de Venter (PhD), psycholoog, integratief psychotherapeut en afdelingshoofd van het ontwenningsprogramma ’t Kader.

• Kinderen en jongeren: Schermen en sociale media zijn sterk verweven met de leefwereld van kinderen en jongeren.  In deze sessie onderzoeken we hoe schermgebruik het welzijn, de ontwikkeling en de sociale interacties beïnvloedt. Daarnaast bespreken we hoe we kunnen inzetten op preventie, mediawijsheid en gezonde digitale gewoontes. | Spreker: Mediawijs (Vlaamse Kenniscentrum Digitale en Mediawijsheid van de Vlaamse overheid en imec vzw)

• Volwassenen: Illegale middelen lijken alomtegenwoordig. We horen veel over ketamine, XTC en ook meer exotische namen als ‘mefi’, ‘flakka’ en ‘monkey dust’ duiken regelmatig op.  Hoe zit het met deze middelen en worden ze echt op zo’n grote schaal gebruikt?  Wie gebruikt deze middelen en waarom?  In deze sessie kijken we aan de hand van cijfers en verhalen uit het werkveld hoe het zit met druggebruik in Vlaanderen. | Sprekers: Jochen Schrooten (Stafmedewerker NPS & trends, VAD) en Kaj Poelman (Coördinator Safe ’n Sound & uitgaan, VAD)

• Creatief intermezzo met Villa Voortman (ontmoetingshuis voor mensen met een dubbeldiagnose)

• Woord van Vlaams Minister van Welzijn Caroline Gennez  

• Panelgesprek over verplichte hulpverlening bij middelengebruik: De voorbije maanden laaide het debat rond verplichte hulpverlening voor zwangere vrouwen die drugs gebruiken terug op.  Hoewel niemand wil dat baby’s in onveilige omstandigheden ter wereld komen of opgroeien, is er ook kritiek en weerstand op het gedwongen karakter.  In dit panelgesprek gaan experts uit de hulpverlening, het jeugdrecht en het domein van kindermishandeling met elkaar in gesprek. | Panelleden: Herman Dams (jeugdrechter), Astrid Dufour (sociaal werkster bij Vertrouwenscentrum Kindermishandeling), een medewerker van GoiA (Gezinnen onder invloed Antwerpen) en een ervaringsdeskundige.

• Ouderen: De levensverwachting stijgt, mensen blijven langer gezond en er zijn steeds meer ouderen. Iedereen wil zo lang mogelijk actief en gezond blijven. Tegelijk zien we bij ouderen een toename van risicovol alcoholgebruik en soms ook gebruik van illegale middelen.  In combinatie met factoren zoals lichamelijke kwetsbaarheid, verlieservaringen, sociale veranderingen en andere mentale gezondheidsproblemen, brengt dit specifieke uitdagingen met zich mee. In deze sessie gaan we hier dieper op in. | Spreker: Dr. Katrijn Abrahams, ouderenpsychiater bij het ouderen­expertise­team van Alexianen Zorggroep Tienen

• Ervaringsverhaal: In dit ervaringsverhaal neemt een ervaringsdeskundige ons mee doorheen zijn levensloop met middelengebruik. Hij staat stil bij scharniermomenten en blikt vooruit naar de toekomst. Een persoonlijk verhaal gelinkt aan het levensloopperspectief. | Spreker: Bob De Vos, Stad Gent Dienst outreachend werken – Opstap en freelance vormingswerker.

• Slotwoord: Middelengebruik kan in elke levensfase een rol spelen. Het situeert zich echter niet enkel op individueel niveau, maar binnen een samenleving die continu in beweging is en nieuwe uitdagingen met zich meebrengt. In deze slotsessie bekijken we hoe maatschappelijke evoluties de levensloop en het middelen- en schermgebruik beïnvloeden, maar ook welke kansen er ontstaan op het vlak van preventie, verbinding, herstel en ondersteuning. | Spreker: Dr. Hendrik Peuskens, psychiater/verslavingsexpert en voorzitter VAD

Tijdens de lunch organiseren we inspirerende postersessies. Een overzicht vind je bij het programma.