Skip to main content

Doelgroep: Hulpverlening

Dubbele Diagnose: Verslaving en persoonlijkheidsstoornissen – focus antisociale persoonlijkheidsstoornissen en borderline

Hoe versterken deze twee problemen het problematische verloop en hoe bemoeilijkt het ene probleem de behandeling van het andere? De gecombineerde problemen blijven vaak onderbelicht. Ook de teneur blijft vaak somber. Herstel of genezing is veel moeilijker dan voor elk van deze twee problemen –verslaving en persoonlijkheidsstoornis– apart.

De combinatie kent meestal een ongunstiger verloop, met een beduidend verminderde levenskwaliteit op verschillende levensdomeinen.

In deze vorming willen we ten eerste deze ‘moeilijke combinatie’ beschrijven. We focussen vooral op twee specifieke persoonlijkheidsstoornissen, namelijk de antisociale en de borderline persoonlijkheidsstoornis. We schetsen de beperkingen en grenzen van de hulpverlener evenals de beperkingen die eigen zijn aan de problematiek.

Vanuit een gezond optimisme reiken we handvatten aan om u te leren omgaan met deze combinatie van problemen. We belichten o.a. het hanteren van regels, een werkbare behandelingsrelatie en zelfzorg en teamzorg voor de hulpverleners.

Dubbele diagnose-reeks: Trauma en verslaving

De ontwikkeling van problematisch middelengebruik behelst een complex samenspel van biopsychosociale factoren. Ook traumatische of ingrijpende gebeurtenissen leiden vaak tot problematisch middelengebruik. Als hulpverlener werkzaam in de verslavingszorg is het belangrijk om aandacht te hebben voor eventuele onderliggende traumata. Posttraumatisch stress-stoornis (PTSS) wordt vaak (te) laat of helemaal niet ontdekt omdat cliënten hun trauma’s vaak verzwijgen.

Maar hoe screen en diagnosticeer je trauma en (complexe) PTSS? En wat doe je dan als hulpverlener? Is een behandeling van een trauma risicovol tijdens de verslavingsbehandeling? Dient eerst de verslaving aangepakt te worden? Of kan er steeds op een geïntegreerde manier gewerkt worden?

In deze vorming zoemen we in op deze relatie tussen trauma en problematisch middelengebruik. We staan kort stil bij de definiëring, kenmerken en prevalentie van trauma gelinkt aan verslaving. Belangrijker is dat de hulpverleningsaanpak ten aanzien van trauma en verslaving belicht en uitgediept wordt in al zijn facetten. We staan o.a. stil bij psycho-educatie, stabilisatie en therapieën zoals Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR). Je krijgt handvatten en richtlijnen hoe je binnen de verslavingszorg omgaat met trauma.

Dubbele diagnose-reeks: Autisme en verslaving

Mensen op het autismespectrum hebben een andere denkstijl en informatieverwerking dan neurotypische mensen (mensen zonder autisme) Typerend in de begeleiding van mensen op het spectrum is vaak een dubbele mindblindness; mensen op het spectrum kunnen zich moeilijk de wereld van neurotypische mensen inbeelden, maar ook omgekeerd!

Tijdens deze vorming gaan we proberen te ervaren hoe het is om in de wereld te zitten van iemand op het spectrum met een (rand)normale begaafdheid.
Is de hulpverlening in de geestelijke gezondheidszorg aangepast aan de noden van mensen op het spectrum? Wat zijn de verschillen en gelijkenissen tussen autismespecifiek- en verslavingsgedrag? Hoe kan je als hulpverlener autismevriendelijk werken en welke aanpassingen zijn er nodig?

Iedere mens is uniek en dit geldt ook voor mensen op het spectrum. Tijdens deze vormingsdag proberen we richtlijnen en specifieke handvaten te vinden om mensen op het spectrum en met een verslavingsproblematiek te begeleiden. We vertrekken vanuit die bijzondere denkwereld en proberen hier een aantal antwoorden op te vinden.

Train-de-trainer rond gokproblemen voor eerstelijnszorg

Deze train-de-trainer kadert binnen een federaal project om huisartsen en eerstelijnspsychologen deskundiger te maken in gokproblemen herkennen en bespreekbaar maken, en om personen met gokproblemen of een gokstoornis te begeleiden en door te verwijzen. 

Als deelnemer aan de train-de-trainer leer je hoe je huisartsen en eerstelijnspsychologen met een vorming deskundiger maakt in het werken rond gokken in de praktijk. Binnen het project worden een draaiboek en een presentatie uitgewerkt om zulke vormingen te geven. Tijdens de train-de-trainer krijg je achtergrond bij deze presentatie en het draaiboek voor de vorming. Ook mogelijke vragen worden toegelicht. 

Daarnaast bekijken we samen hoe we de uitrol van het project kunnen verduurzamen en implementatie kunnen garanderen. 

Team gokken van VAD (Femke Wijgaerts, Jolien Moernaut en Ciska Wybo) begeleidt deze dag, samen met twee experten die de training geven:

  • Frieda Matthys: em. prof. psychiatrie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en voormalig diensthoofd psychiatrie aan het UZ Brussel. Zij is voorzitter van Psyche vzw en lid van de Belgische Kansspelcommissie, met als belangrijkste focus de bescherming van de gokker. Zij is coauteur van het boek ‘Gokken is geen spel’. 
  • Ronny Willemen: maatschappelijk werker, ambulant therapeut bij Integra-Limburg en online therapeut bij OnlinePsyHulp (gokhulp.be). Hij heeft zich verdiept in de gokproblematiek en geeft vormingen rond gokverslaving. Hij is coauteur van het boek ‘Gokken is geen spel’.

 Wie vragen heeft over het project, kan contact opnemen met Ciska Wybo (ciska.wybo@vad.be)

Veelkleurige zorg en diversiteit(sdenken) in de verslavingszorg

Op de volgende vragen proberen we in deze opleiding een antwoord te geven:

  • Wat betekent het begrip diversiteit?
  • Wat is het belang van cultuursensitieve zorg?
  • Hoe omgaan met diversiteit?
  • Welke zijn de interculturele competenties van een hulpverlener?
  • Waarom zijn allochtonen een kwetsbare groep?
  • Wat is de betekenis en welke zijn de mogelijke oorzaken van druggebruik in de islamitische cultuur?
  • Wat is het islamitisch perspectief op geestelijke gezondheid en verslaving?
  • Hoe kunnen we participatie van allochtone cliënten en de betrokkenheid van hun (familiale) context verhogen in de drughulpverlening?
  • Wat zijn specifieke culturele risicofactoren voor gebruik, misbruik en verslaving?

Nieuwe Psycho-actieve stoffen (NPS) & Gokken en gamen

Het eerste deel zoomt in op een specifieke groep van middelen, namelijk de Nieuwe Psycho-actieve stoffen (NPS). In deze vorming hopen we een aantal van de vooroordelen rond NPS te ontkrachten. Bovendien zullen jullie meer openheid ervaren om gesprekken over NPS aan te gaan en een dieper inzicht verwerven in de wereld ervan. Daarnaast zal de vorming jullie beter informeren over de farmacologie ervan en besteden we bijzondere aandacht aan harm reduction in relatie tot NPS.

In het tweede deel van deze dag bouwen we aan een diepgaand begrip van gokken en gamen als gedragsverslavingen.  Deze kennis zal jullie niet alleen goed informeren, maar ook jullie bekwaamheid versterken om deze problematieken aan te pakken.

Illegale middelen

Tijdens deze sessie verkennen we een brede groep aan illegale middelen en richten we ons op hun productspecifieke behandeling. Het Drugwiel is hierbij onze gids. We bieden gedetailleerde informatie over de werking van deze middelen, inclusief effecten, symptomen, gebruikswijzen, terminologie, straatnamen en -waarde, kostprijs en actuele tendensen. 

Hulpverlening bij alcoholproblemen

Alcohol is nog steeds de drug die het meest gebruikt wordt in onze samenleving. Ook binnen de hulpverlening is de groep mensen met een alcoholprobleem sterk vertegenwoordigd. In deze opleiding staan we op productinfoniveau stil bij de verschillende aspecten van het product alcohol, de effecten en de mogelijke gevolgen. Vanuit zijn uitgebreide klinische expertise zoomt dr. Hendrik Peuskens daarnaast ook in op de specifieke behandelaspecten bij alcoholproblemen.

Tijdens deze vorming komen o.a. de volgende thema’s aan bod:

  • Omvang van alcoholproblemen
  • Richtlijn voor een verantwoord alcoholgebruik
  • Impact van alcohol op lichamelijke en psychische gezondheid
  • Specifieke aspecten (oa. screening en diagnostiek, farmacotherapie) van hulpverlening bij alcoholproblemen
  • Medische en farmacologische aspecten van detox en ontgiftingsschema’s
  • Chronische alcoholproblematiek, Korsakoff, rehabilitatie

Neurobiologie bij middelengebruik & productinfo rond psycho-actieve medicatie

In de eerste sessie van deze dag gaan we dieper in op de rol van neurobiologie bij het ontstaan en in stand houden van afhankelijkheid. We verkennen de werkingsmechanismen van drugs op het brein en bespreken de structurele veranderingen die zich voordoen in de hersenen als gevolg van (langdurig) gebruik. Een boeiende ontdekkingstocht naar de complexe relatie tussen de neurobiologie en het fenomeen van afhankelijkheid.

Een tweede deel belicht psychoactieve medicatie, waarbij we dieper ingaan op productinformatie en farmacologie. We verkennen niet alleen de werking en effecten, maar ook de risico’s van verschillende soorten medicatie. Daarnaast leren jullie over de diverse productspecifieke behandelingsmogelijkheden.